Uzupełnianie czynnika w klimatyzacji – kiedy i jak wykonać

Ostatnio napisaliśmy artykuł o prawidłowym wykonaniu serwisu klimatyzacji i serwisu pompy ciepła. Często jednak klienci dzwoniący po serwis od razu proszą o uzupełnienie czynnika. Skąd bierze się ten stereotyp, że podczas serwisu należy uzupełnić czynnik chłodniczy?

Co to jest czynnik chłodniczy?

Tytułem wstępu rozpoczniemy od wyjaśnienia czym jest czynnik chłodniczy, który jest owiany tajemnicą serwisantów. Czynnik chłodniczy to nic innego jak mieszanina biorąca udział w wymianie termodynamicznej w procesach chłodzenia lub grzania. Ciężko brzmi? Już wyjaśniam. Każda substancja posiada swoje właściwości fizyczne i chemiczne i takie właściwości posiadają również czynniki chłodnicze. W czasie pracy klimatyzacji osiągają one różne ciśnienia, a co za tym idzie różne temperatury i stąd mamy proces chłodzenia i grzania. Żeby zobrazować tę sytuację dla przeciętnego Kowalskiego, przedstawię to na przykładzie wody. Woda, jak wiemy, wrze w temperaturze 100st. C, ale czy na pewno? Dzieje się tak, gdy gotujemy wodę pod ciśnieniem atmosferycznym 1013 hPa. Biorąc tę samą wodę i obniżając ciśnienie otoczenia do 600 hPa, sprawimy, że woda zacznie wrzeć już w temp. około 50st. C. Tę zasadę wykorzystuje się w klimatyzacji i pompach ciepła, używając do tego czynników chłodniczych o danych właściwościach fizycznych.

Kiedy należy uzupełniać czynnik chłodniczy?

Najprostszą odpowiedzią jest, że chłodziwo uzupełnia się, gdy brakuje czynnika w instalacji lub wcale go nie ma. Należy jednak pamiętać, że układy chłodnicze powinny być szczelne i ubytek czynnika jest czymś nienaturalnym. Wynika on z nieszczelności układu i zanim zostanie uzupełniony, należy sprawdzić, czy układ jest szczelny.

Jak sprawdzić szczelność klimatyzacji?

Jeżeli posiadamy układ nabity i pracujący, możemy użyć wykrywacza nieszczelności i sprawdzić wszystkie połączenia lutowane i skręcane w układzie. Jeśli nie ma takiej możliwości, należy odzyskać pozostały czynnik chłodniczy z układu, a następnie sprawdzić szczelność układu gazem obojętnym. Do dyspozycji mamy azot lub hel, ale ze względu na koszty najczęściej używamy azotu.

Czynnik dobijamy przy użyciu wagi!

Kiedy czynnik chłodniczy możemy dobić, a kiedy należy go wymienić?

Czynniki chłodnicze w układach klimatyzacji dzielimy na zeotropowe i azeotropowe (ewentualnie bliskoazeotropowe). W praktyce oznacza to, że składniki czynnika chłodniczego mają różne lub podobne właściwości poślizgu temperaturowego. Dla porównania weźmiemy czynniki R407c i R410a.

Czynnik chłodniczy R407c jest mieszaniną zeotropową. W przypadku stwierdzenia jakiegokolwiek ubytku należy resztę czynnika odzyskać i odesłać do PROZON-u celem regeneracji lub utylizacji mieszaniny, a następnie uzupełnić ją od nowa. Ważne, aby pamiętać, że w przypadku tych czynników butla podczas uzupełniania powinna zostać obrócona.

W przypadku czynnika R410a, który jest mieszaniną bliskoazeotropową, w razie ubytku możemy czynnik uzupełniać, a zachowa on swoje właściwości fizyczne. Przy dużych ubytkach rzędu 50% sugeruję jednak i ten czynnik wymienić w całości.

Omówienie właściwości fizyko-chemicznych kilku czynników chłodniczych

Dla dociekliwych lub osób, które tego potrzebują, poniżej znajduje się opis kilku najpopularniejszych gazów chłodniczych używanych w klimatyzacji.

Czynnik chłodniczy R407c

Skład chemiczny:

CH₂F₂ – Difluorometan (R32) 23%
CF₃CHF₂ – Pentafluoroetan (R125) 25%
CF₃CH₂F – Tetrafluoroetan (R134A) 52%

Własności fizykochemiczne

Masa molowa: 86,2 g/mol
Temperatura wrzenia (0,1013 MPa): -43,6^oC
Temperatura krytyczna: 86,7^oC
Ciśnienie krytyczne: 4,62 MPa
Gęstość krytyczna: 0,5068 kg/dm³
Ciepło parowania w temp. 25^oC:246,1 kJ/kg
Gęstość cieczy w temp. 25^oC: 1,136 kg/dm³
Gęstość par w temp. 25^oC: 43,8 kg/m³

Czynnik chłodniczy R410a

Skład chemiczny:

CH₂F₂ – Difluorometan (R32) 50%
CF₃CHF₂ – Pentafluoroetan (R125) 50%

Własności fizykochemiczne

Masa molowa: 72,6 g/mol
Temperatura wrzenia (0,1013 MPa): -51,5^oC
Temperatura krytyczna: 71,8^oC
Ciśnienie krytyczne: 4,89 MPa
Gęstość krytyczna: 0,4889 kg/dm³
Ciepło parowania w temp. 25^oC:190,3 kJ/kg
Gęstość cieczy w temp. 25^oC: 1,068 kg/dm³
Gęstość par w temp. 25^oC: 65,18 kg/m³

Czynnik chłodniczy R32

Zamiennik czynnika chłodniczego R410a.